چرا افراد ظاهراً سالم هم باید نوار قلب و اکو انجام دهند؟
نوار قلب و اکوکاردیوگرافی | یکی از خطرناکترین باورها این است که «چون ظاهرم سالم است، پس قلبم مشکلی ندارد». بسیاری از بیماران قلبی تا مدتها ظاهر طبیعی دارند. ممکن است کار کنند، خرید بروند، رانندگی کنند و حتی فعالیتهای روزانه را بدون مشکل جدی انجام دهند؛ اما در عروق قلب آنها روند تنگی آرامآرام در حال پیشرفت باشد.
نوار قلب و اکوکاردیوگرافی دو ابزار مهم در ارزیابی اولیه قلب هستند. نوار قلب میتواند اطلاعاتی درباره ریتم قلب، ضربان، نشانههای سکته قبلی یا کمخونی عضله قلب بدهد. اکوکاردیوگرافی نیز با استفاده از امواج صوتی، عملکرد عضله قلب، قدرت پمپاژ، وضعیت دریچهها و اندازه حفرههای قلب را بررسی میکند.
البته باید واقعبین بود: نوار قلب و اکو همیشه تمام گرفتگیهای عروق کرونر را نشان نمیدهند. ممکن است فردی نوار قلب نسبتاً طبیعی داشته باشد، اما هنوز در شرایط خاص نیاز به تست ورزش، سیتی آنژیوگرافی یا آنژیوگرافی داشته باشد. بنابراین هدف از چکاپ، انجام یک تست منفرد نیست؛ بلکه ساختن یک تصویر کامل از ریسک قلبی بیمار است.
افراد بالای ۴۰ سال، بیماران دیابتی، افراد دارای فشار خون یا چربی خون بالا، مصرفکنندگان سیگار، افراد کمتحرک و کسانی که سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند، نباید منتظر علامت بمانند. در این گروهها، ویزیت دورهای متخصص قلب میتواند مسیر پیشگیری را مشخص کند.
در مطب دکتر مهرداد طاهریون، بررسی دورهای میتواند بر اساس شرایط هر فرد تنظیم شود. برای بعضی افراد، سالی یک بار ارزیابی کافی است. برای برخی بیماران پرخطر، فواصل کوتاهتر لازم میشود. تصمیم درباره زمان تکرار نوار قلب، اکو، آزمایشها یا تستهای تکمیلی باید بر اساس وضعیت فرد باشد.
چرا این پیشگیری مهم است؟ چون اگر گرفتگی عروق قبل از حمله قلبی شناسایی شود، فرصت درمان وجود دارد. درمان ممکن است شامل دارو، کنترل دقیق چربی خون، کنترل فشار خون، تغییر رژیم غذایی، ورزش، ترک سیگار یا در بیماران منتخب، آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی باشد. این اقدامات میتوانند از سکته قلبی، نارسایی قلب و مرگ زودرس جلوگیری کنند.
در برخی بیماران پرخطر، آنژیوگرافی و درمان بهموقع میتواند سالهای زیادی به زندگی مؤثر و باکیفیت فرد اضافه کند. بیان عددی مثل «تا ۱۵ سال» باید با احتیاط انجام شود، اما از نظر پیام بالینی، درمان زودتر یعنی حفظ عضله قلب قبل از آسیب. وقتی حمله قلبی رخ میدهد، هنوز ممکن است بیمار نجات پیدا کند، اما ریسک مرگ، نارسایی قلبی و عوارض شدید افزایش مییابد. در شوک قلبی ناشی از سندرم کرونری حاد، برخی مطالعات مرگومیر زودرس را ۴۰ تا ۵۰ درصد گزارش کردهاند و راهنماها بر باز کردن سریع رگ تأکید دارند. ( American College of Cardiology )
تجربه بیمار دکتر مهرداد طاهریون :
«همیشه فکر میکردم چون پیادهروی میکنم و اضافهوزن زیادی ندارم، نیازی به چکاپ ندارم. اما در چکاپ مشخص شد فشار خونم بالا است و اکو هم نیاز به پیگیری داشت. پزشک گفت ظاهر سالم کافی نیست و باید ریسک قلبی را با عدد و بررسی دقیق شناخت.»
سوالات متداول
۱. اگر هیچ علامتی ندارم، چرا باید نوار قلب بدهم؟
چون بعضی مشکلات ریتم، فشار روی قلب یا نشانههای قبلی قلبی ممکن است بدون علامت واضح باشند.
۲. اکو قلب چه چیزی را نشان میدهد؟
اکو عملکرد عضله قلب، قدرت پمپاژ، دریچهها و اندازه بخشهای مختلف قلب را بررسی میکند.
۳. اگر نوار قلب طبیعی باشد، دیگر نیازی به پیگیری نیست؟
نه همیشه. اگر ریسک بالا یا علائم مشکوک وجود داشته باشد، پزشک ممکن است بررسیهای بیشتری پیشنهاد کند.