بررسی جامع
مقدمه
سی تی آنژیوگرافی (CT Angiography) یک روش پیشرفته تصویربرداری است که برای بررسی وضعیت عروق خونی، از جمله شریانهای کرونری، مغزی، ریوی و محیطی استفاده میشود. در این روش، از ماده حاجب یددار برای افزایش وضوح تصاویر استفاده میشود، که پس از انجام اسکن، بدن باید آن را دفع کند.
مراقبتهای بعد از سی تی آنژیوگرافی نقش مهمی در پیشگیری از عوارض احتمالی مانند آسیب کلیوی، واکنشهای آلرژیک و عوارض موضعی در محل تزریق دارد. در این مقاله از سایت دکتر مهرداد طاهریون (متخصص واریس اصفهان _ متخصص قلب اصفهان)، نکات ضروری برای مراقبتهای بعد از این روش تشخیصی بررسی خواهد شد.
۱. اقدامات فوری پس از سی تی آنژیوگرافی
پس از اتمام اسکن، بیمار معمولاً برای مدتی کوتاه (۱۵ تا ۳۰ دقیقه) تحت نظر قرار میگیرد تا در صورت بروز واکنشهای آلرژیک یا سایر عوارض احتمالی، اقدامات لازم انجام شود. اقدامات ضروری بلافاصله پس از اسکن شامل موارد زیر است:
الف) استراحت کوتاهمدت و تحت نظر بودن
بیمار معمولاً ۵ تا ۳۰ دقیقه در مرکز تصویربرداری تحت نظر قرار میگیرد، بهویژه اگر برای اولین بار از ماده حاجب استفاده کرده باشد.
علائم واکنش آلرژیک به ماده حاجب مانند خارش، قرمزی پوست، تنگی نفس یا تهوع باید بررسی شوند.
ب) نوشیدن مایعات فراوان
مصرف مایعات زیاد، بهویژه آب و آبمیوههای طبیعی، به دفع سریعتر ماده حاجب از کلیهها کمک میکند.
توصیه میشود در ۲۴ ساعت اول حداقل ۸ تا ۱۰ لیوان آب بنوشید.
ج) بررسی محل تزریق
محل تزریق ماده حاجب (معمولاً در ورید بازویی) باید از نظر تورم، قرمزی، درد یا خونریزی بررسی شود.
در صورت مشاهده درد شدید، تغییر رنگ پوست یا ترشح غیرعادی باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.
۲. اقدامات مهم در ۲۴ ساعت اول پس از سی تی آنژیوگرافی
الف) پیشگیری از مشکلات کلیوی
ماده حاجب یددار ممکن است عملکرد کلیه را تحت تأثیر قرار دهد، بهویژه در بیماران مبتلا به دیابت، نارسایی کلیوی، یا افراد مسن. اقدامات پیشگیرانه شامل:
مصرف زیاد مایعات برای افزایش سرعت دفع ماده حاجب.
اجتناب از مصرف الکل و کافئین، زیرا میتوانند باعث کمآبی بدن شوند.
درمانهای کمکی برای بیماران با مشکلات کلیوی (در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهای خاصی برای حمایت از کلیه تجویز کند).
ب) اجتناب از فعالیتهای سنگین
توصیه میشود در ۲۴ ساعت اول از بلند کردن اجسام سنگین، ورزش شدید و رانندگی طولانیمدت خودداری کنید.
اگر سی تی آنژیوگرافی از عروق پاها یا قلب انجام شده باشد، بهتر است از ایستادن طولانیمدت اجتناب کنید.
ج) کنترل علائم آلرژیک یا عوارض ماده حاجب
برخی بیماران ممکن است پس از تزریق ماده حاجب، علائمی مانند:
خارش یا بثورات پوستی
تورم صورت یا گلو
احساس تنگی نفس یا سرگیجه
تهوع و استفراغ
را تجربه کنند. در صورت مشاهده این علائم، باید به پزشک مراجعه کرد، زیرا ممکن است نیاز به درمان ضدحساسیت یا اقدامات اورژانسی باشد.
د) توجه به تغییرات ادراری
افزایش یا کاهش ناگهانی میزان ادرار ممکن است نشانهای از تأثیر ماده حاجب بر کلیهها باشد.
در صورت مشاهده ادرار تیرهرنگ، درد هنگام ادرار کردن یا کاهش حجم ادرار، باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.
۳. اقدامات مهم در روزهای بعد از سی تی آنژیوگرافی
الف) مراقبت از کلیهها در افراد در معرض خطر
بیمارانی که در معرض خطر آسیب کلیوی هستند، ممکن است نیاز به بررسی عملکرد کلیه داشته باشند. در این بیماران، پزشک ممکن است:
آزمایش کراتینین سرم و GFR را برای بررسی عملکرد کلیه تجویز کند.
مصرف داروهایی که ممکن است به کلیهها آسیب برسانند (مانند برخی از مسکنها و آنتیبیوتیکها) را محدود کند.
ب) پیگیری نتایج سی تی آنژیوگرافی
نتایج تصویربرداری معمولاً در ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از انجام اسکن آماده میشود. بیمار باید:
نتایج را به پزشک معالج خود ارائه دهد تا اقدامات بعدی تعیین شود.
در صورت مشاهده علائم جدید مانند درد قفسه سینه، سردرد شدید، سرگیجه یا بیحسی در اندامها، به پزشک مراجعه کند.
ج) رژیم غذایی مناسب برای بهبود عملکرد کلیه
مصرف غذاهای کمسدیم و سرشار از پتاسیم و منیزیم مانند موز، سیبزمینی، اسفناج و مغزها توصیه میشود.
اجتناب از غذاهای پرچرب و سرخکرده، زیرا ممکن است باعث افزایش فشار به سیستم گردش خون شوند.
۴. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟
اگر پس از سی تی آنژیوگرافی علائم زیر بروز کرد، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید:
واکنشهای شدید آلرژیک مانند تنگی نفس، ورم شدید یا خارش شدید.
کاهش ناگهانی میزان ادرار یا ادرار تیرهرنگ (علامت نارسایی کلیوی).
درد شدید و غیرعادی در محل تزریق (علامت عفونت یا هماتوم).
تب بالا یا علائم عفونت مانند قرمزی و تورم بیش از حد در دست یا پا.
درد قفسه سینه، ضعف ناگهانی یا سردرد شدید که میتواند نشاندهنده عوارض قلبی یا مغزی باشد.
نتیجهگیری
مراقبتهای بعد از سی تی آنژیوگرافی به پیشگیری از عوارض احتمالی و افزایش ایمنی بیمار کمک میکند. مصرف مایعات زیاد، اجتناب از فعالیتهای سنگین، کنترل علائم آلرژیک و توجه به عملکرد کلیهها از اقدامات کلیدی هستند. در صورت بروز هرگونه علائم غیرطبیعی، مراجعه سریع به پزشک الزامی است.
لینک های کاربردی:
متخصص واریس اصفهان _ متخصص قلب اصفهان / تماس با دکتر مهرداد طاهریون
دکتر مهرداد طاهریون متخصص قلب اصفهان در کلینیک 24
متخصص قلب اصفهان در دکتراف _ درمان واریس اصفهان در دکتراف
درمان واریس اصفهان در کلینیک 24 _ بهترین متخصص واریس اصفهان در کلینیک 24 _ بهترین متخصص قلب اصفهان در کلینیک 24
کانال آپارات دکتر مهرداد طاهریون را دنبال کنید
اینستاگرام دکتر مهرداد طاهریون (بهترین متخصص واریس اصفهان – متخصص قلب اصفهان) را دنبال کنید.