خستگی غیرعادی در سالمندان؛ نشانه سادهای که ممکن است قلبی باشد !!!
خستگی در سالمندان شایع است، اما هر خستگیای طبیعی نیست. اگر فرد بالای ۶۰ سال که قبلاً کارهای روزانه خود را انجام میداده، ناگهان با فعالیتهای ساده مثل راه رفتن در خانه، بالا رفتن چند پله، حمام کردن یا خرید کوتاه خسته میشود، باید احتمال مشکل قلبی هم بررسی شود.
قلب برای رساندن خون و اکسیژن به عضلات بدن باید خوب پمپاژ کند. وقتی عروق کرونر تنگ میشوند، خونرسانی به عضله قلب کاهش پیدا میکند. در سالمندان، این کمبود خونرسانی همیشه به شکل درد واضح سینه نیست؛ گاهی فقط به صورت کاهش توان، ضعف، بیحالی یا خستگی شدید ظاهر میشود.
انجمن قلب آمریکا خستگی غیرعادی، سبکی سر، تهوع، تنگی نفس و عرق سرد را از علائم ممکن حمله قلبی میداند. در زنان نیز خستگی و ضعف غیرعادی میتواند بیشتر دیده شود و گاهی با استرس یا افزایش سن اشتباه گرفته میشود. (www.heart.org)
خانوادهها باید به تغییرات مقایسهای توجه کنند. مهم نیست سالمند همیشه پرانرژی بوده یا نه؛ مهم این است که نسبت به وضعیت معمول خودش تغییر کرده باشد. اگر مادر خانواده قبلاً روزانه پیادهروی میکرده اما حالا بعد از چند دقیقه نیاز به نشستن دارد، یا پدر خانواده هنگام پوشیدن لباس، غذا خوردن یا راه رفتن کوتاه نفسنفس میزند، این تغییر باید بررسی شود.
در علم قلب، گاهی به تنگی نفس، خستگی یا ضعف بهعنوان «معادل آنژین» نگاه میشود؛ یعنی علامتی که به جای درد سینه، ممکن است نشاندهنده کمخونی عضله قلب باشد. مرورهای علمی درباره سندرم کرونری حاد در سالمندان تأکید میکنند که تشخیص در این گروه دشوارتر است، زیرا علائم میتواند غیرکلاسیک و همراه با بیماریهای زمینهای متعدد باشد. (MDPI)
در چنین شرایطی، چکاپ قلبی اهمیت زیادی دارد. نوار قلب میتواند برخی تغییرات ریتم یا شواهد کمخونی قلب را نشان دهد. اکو عملکرد عضله قلب و دریچهها را بررسی میکند. آزمایشهای خون، قند، چربی و کلیه نیز در تصمیمگیری مهماند. اگر پزشک به گرفتگی عروق شک کند، ممکن است بررسیهای پیشرفتهتر لازم شود.
تجربه خانواده بیمار آقای دکتر طاهریون :
«مادرمان فقط میگفت انرژی ندارم. هیچ درد سینهای هم نداشت. چند هفته فکر کردیم کمخونی یا ضعف سن است. اما بعد از چکاپ مشخص شد باید از نظر عروق قلب بررسی جدیتری انجام شود.»
سوالات متداول
۱. آیا خستگی میتواند علامت گرفتگی عروق قلب باشد؟
بله، مخصوصاً اگر ناگهانی، غیرعادی، همراه با تنگی نفس یا کاهش توان فعالیت باشد.
بله، مخصوصاً اگر ناگهانی، غیرعادی، همراه با تنگی نفس یا کاهش توان فعالیت باشد.
۲. چه زمانی خستگی سالمند نگرانکننده است؟
وقتی نسبت به قبل واضحاً بیشتر شده، با فعالیت کم ایجاد میشود، یا همراه با عرق سرد، تهوع، گیجی یا نفستنگی است.
۳. آیا فقط با آزمایش خون میتوان علت خستگی را فهمید؟
نه همیشه. گاهی نوار قلب، اکو و ارزیابی تخصصی قلب نیز لازم است.