علل و علائم ایجاد ورم پا در سالمندان | بهترین متخصص واریس اصفهان

بررسی علل و علائم ایجاد ورم پا در سالمندان

ورم پا یکی از مشکلات شایع در دوران سالمندی است. ورم پا ممکن است نشانۀ بیماری خاصی مانند نارسایی قلبی باشد یا فقط در اثر کم‌تحرکی و نشستن طولانی‌مدت ایجاد شد. در این مطلب از سایت دکتر مهرداد طاهریون بهترین متخصص واریس اصفهان به بررسی علل و علائم ایجاد ورم پا در سالمندان خواهیم پرداخت.

آگاهی خانواده‌‌ها از علل و علائم ورم پا در مراقبت از سالمندان مؤثر خواهد بود. در این نوشته، راه‌های پیشگیری از ورم پا و مهار آن در سالمندان توضیح داده می‌شود تا در مسیر سلامت سالمندان عزیز قدمی برداشته شود. مطالعۀ این متن کوتاه به همۀ سالمندان و کسانی که از سالمندی در منزل مراقبت می‌کنند، توصیه می‌شود.

علل بروز ورم پا در سالمندان

ورم پا در افراد مسن دلایل گوناگونی دارد که سه دلیل شایع آن عبارت است از:

  1. کم‌شدن فعالیت‌های روزانه و نشستن‌های طولانی‌مدت
  2. ابتلا به بیماری، خصوصاً بیماری‌های قلبی، کلیوی، کبدی یا کم‌کاری تیروئید
  3. مصرف داروهای مختلف، به‌خصوص داروهای مسکن

برای تشخیص دلیل ورم پا، پزشک این دسته سؤال‌ها را از بیمار می‌پرسد:

  • آیا ورم به‌تازگی ایجاد شده است یا هفته‌ها و ماه‌ها از شروع آن می‌گذرد؟
  • آیا تورم پیش‌رونده است یا فقط در یک ناحیه متمرکز شده است؟
  • هر دو پا به‌صورت قرینه آب‌آورده یا فقط یک پا متورم شده است؟
  • آیا همراه ورم، درد هم دارید یا نه؟ چه مشکلات دیگری حس می‌کنید؟

شناخت علائم بیماری با بروز ورم پا در سالمندان

هرگاه فرد سالخورده‌ای دچار تورم پا شد، در مرحلهٔ اول، برای بررسی نارسایی قلبی، لازم است اکوکاردیوگرافی انجام شود. همچنین آزمایش‌های اصلی برای تشخیص دلیل ورم پا، آزمایش‌های مربوط به کبد و کلیه و تیروئید است. اختلال کبد و کلیه از دلایل مهم ورم پاها هستند. کم‌کاری تیروئید هم از بیماری‌های مهمی است که ممکن است علت ورم پا باشد.

مطلب پیشنهادی : راهکارهای درمانی سریع و قطعی برای واریس

گاهی برای رسیدن به تشخیص دقیق‌تر ممکن است پزشک معالج مجبور شود بررسی‌های بیشتری انجام دهد. مثلاً اگر بیماری به ورم یک پا دچار شده باشد و همراه آن درد و قرمزی پوست و داغی داشته باشد، احتمال دارد خون لخته شده باشد. این لخته شدن خون با سونوگرافی داپلر و آزمایش دی‌دایمر که نوعی آزمایش خون است، تشخیص داده می‌شود.

لخته‌شدن خون و ورم پا

لخته‌‌‌شدن خون در دوران سالمندی، شایع‌تر است. بنابراین لازم است افراد از این بیماری و علائم آن اطلاع کافی داشته باشند.

ورم پا همراه با درد و قرمزی پوست و داغی موضعی از علائم لخته‌شدن خون است. اگر در فرد سالمندی این علائم را دیدید، باید به نزدیک‌ترین مرکز پزشکی مراجعه کنید تا پزشک با درخواست آزمایش اورژانسی دی‌دایمر و سونوگرافی داپلر تشخیص قطعی بدهد. حتی ممکن است با تشخیص پزشک، بیمار در بیمارستان بستری شود.

داروهایی که باعث بروز ورم پا می‌شود

معمولاً سالمندان هم‌زمان چندین دارو مصرف می‌کنند و افراد خانواده باید بر نحوۀ مصرف داروها نظارت کنند. همهٔ اعضای خانواده در قبال پدر و مادر سالمند خود مسئول هستند و فقط خریدن دارو برای آنان، کافی نیست؛ بلکه باید در نحوۀ مصرف داروها نیز به آن‌ها کمک کنند. نزدیکان سالمندان در هر مرتبه مراجعه به پزشک معالج، باید داروها و نحوهٔ مصرف آن‌ها را هماهنگ کنند تا در روند درمان مشکلی پیش نیاید. این تأکید از آن روست که حتی دیده شده بعضی سالمندان بیمار، هم‌زمان سه داروی مشابه را از سه شرکت مختلف با نام‌های متفاوت تهیه و مصرف می‌کنند.

ممکن است یکی از عوارض جانبی مصرف داروها، ورم پا باشد. داروهای پرمصرفی که ممکن است ورم پا ایجاد کنند از این قرارند:

  • داروهای فشارخون مانند آملودیپین (نورواسک)، نیفدیپین (آدالات)
  • داروهای ضد التهاب و ضد درد مانند آسپرین، بروفن، سِلُکسیب، ناپروکسن
  • بعضی داروهای دیابت مانند متفورمین
  • داروهای هورمونی دارای استروژن و پروژسترون
  • داروهای ضد افسردگی
  • بعضی داروهای تجویزی برای آلزایمر و پارکینسون، به‌ترتیب مانند ممانتین و پرامیپکسو

علل و علائم ایجاد ورم پا در سالمندان | بهترین متخصص واریس اصفهان

علل ورم پا در سالمندان براساس ناحیۀ متورم

توجه: اصولاً تشخیص علت ورم، برعهدۀ پزشک معالج است. در اینجا صرفاً برای آگاهی بیشتر، بعضی از علل تورم موضعی بیان می‌شود.

علت ورم روی پا و انگشتان در سالمندان
  • واکنش آلرژیک به گزش حشره
  • التهاب در قسمتهای مختلف اجزای مفصلی شامل تاندونیت بورسیت
  • عفونت های موضعی و آبسه ناشی از کفش تنگ ، ناخن فرو رفته
  • نقرس که معمولا انگشت بزرگ پا درگیر می‌شود
  • زگیل کف پا
  • تومور
علت ورم مچ پا در سالمندان
  • التهاب اجزای مفصلی مانند ارتریت و تاندونیت
  • ضربه، کشیدگی، فشار بیش از اندازه به مفصل مچ پا
  • آرتروز مفصل
  • عفونت
  • واکنش آلرژیک مانند گزش
  • تومور
  • درصورت مادرزادی‌بودن، احتمالاً ناشی از اختلال عروقی است

در بیشتر موارد، علت ورم پا به دلیل آسیب دیدگی یا اِدِم می‌باشد. اصطلاح اِدِم به معنی تورم در اثر تجمع مایعات اضافی در نقطه‌ای خاص بکار می‌رود.

علت ورم ساق پا در سالمندان
  • ضربه و صدمۀ فیزیکی به ساق ممکن است باعث تورم شود
  • عفونت بافتی (سلولیت) و آبسه
  • تومور
  • خونریزی داخل عضله
  • لخته‌شدن موضعی خون
علل ورم زانو در سالمندان
  • عوارض ناشی از ضربه یا فشار یا حرکت‌های فیزیکی به مفصل زانو
  • التهاب اجزای مفصل زانو، مانند آرتریت مفصلی سینوویت
  • پاره‌ شدن کیست بیکر
  • تومور
  • عفونت
  • آرتروز مفصل
علت ورم دست و پا و بدن در سالمندان

ورم بدن معمولا به بیماری‌های زمینه‌ای سالمندان مربوط می‌شود و بیماری قلبی (نارسایی قلب) احتمالاً مهم‌ترین دلیل باشد. احتمال وجود بیماری‌های دیگر از این قرار است:

  • کبد، کلیه، تیروئید
  • اختلالات جذب پروتئین
  • سوء تغذیۀ شدید
  • تومور

علائم ورم پا در سالمندان

اعضای مسن خانواده، ریشه و اساس هر خانواده محسوب می‌شوند. همیشه باید مراقب ریشه و اساس خانواده بود. اطرافیان اگر به‌موقع متوجه علائم اولیه در این عزیزان شوند و با پزشک معالج مشورت کنند، امید است بتوان از مشکلات احتمالی پیشگیری کرد یا بروز این ‌مشکلات را به تأخیر انداخت. در مجموع، به نشانه‌‌های زیر باید اهمیت بیشتری داد:

  • احساس خستگی و سنگینی پاها
  • تنگ‌شدن کفش
  • پف‌کردن پلک‌ها
  • افتادن جای کش جوراب روی پاها

عوارض اِدم (edema) یا آب‌آوردن پاها در سالمندان

  • ممکن است سنگین‌شدن و ورم پا به‌ حدی باشد که سالمندان را در راه‌رفتن دچار مشکل کند.
  • ممکن است خارش شدید ناشی از ورم، زخم و خراشیدگی ایجاد کند.
  • احتمال دارد در ناحیهٔ متورم (سلولیت) عفونت ایجاد شود. در این حالت ممکن است نیاز باشد بیمار در بیمارستان‌ بستری‌ شود.
  • ممکن است خطر ابتلا به زخم‌‌های پوستی افزایش یابد.
  • ممکن است پوست ترک بخورد و مایع میان‌بافتی به‌صورت ترشح از آن بیرون آید.

درمان ورم پا در سالمندان

برای دستیابی به درمان صحیح، تشخیص اولیه بسیار حیاتی است. افراد مسن اگر به بیماری‌های زمینه‌ای مانند کم‌کاری تیروئید، بیماری قلبی، کبدی یا کلیوی مبتلا باشند، درمان آن‌ها، ورم‌های ایجادشده را نیز محو می‌کند.

پزشک معالج باید داروهای مصرفی بیمار را به‌دقت بررسی کرده و در صورت نیاز، آن‌ها را تغییر دهد یا تنظیم کند. گاهی ممکن است به تشخیص پزشک، داروهای جدیدی مانند داروهای ادرارآور نیز تجویز شوند. برای کمک به روند بهبود بیمار، در منزل و با نظارت خانوادۀ سالمند باید کارهایی انجام شود. این کارها که آن‌ها را «درمان خانگی ورم پا» می‌نامیم، به‌قدری مهم است که اجرای صحیح آن‌ها در کنار دستورات پزشکی گامی مؤثر در روند درمان به ‌شمار می‌آید.

صفحه اینستاگرام دکتر مهرداد طاهریون

رژیم غذایی سالمندان دارای ورم پا

رژیم غذایی کم‌نمک

باید مصرف انواع مواد غذایی حاوی ویتامین ها، مواد معدنی و آنتی‌اکسیدان ها را افزایش داد.

  • سبزیجات برگ‌دار
  • مارچوبه
  • کدوتنبل
  • آناناس
  • لوبیاسبز
  • انگور
  • سیر
  • چغندر
  • پیاز

از این دسته از مواد غذایی است. به‌علاوه، به‌جای استفاده از نمک، باید از دیگر چاشنی‌های بدون سدیم، مانند گیاهان معطر و مرکبات، برای طعم‌دارکردن غذا استفاده کرد.

بالانگه‌داشتن پاها

توصیه می‌شود که فرد بیمار، در طول روز، به‌مدت نیم‌ساعت پای خود را از سطح بدن بالاتر قرار دهد.

تحرک

داشتن فعالیت و تحرک روزانۀ مکرر بسیار مهم است. البته پیش از شروع هرگونه فعالیت ورزشی، سالمند یا خانوادۀ او حتماً باید با پزشک معالج مشورت کنند. همچنین سالمند باید از نشستن طولانی‌مدت به‌شدت بپرهیزد.

جوراب واریس

پوشیدن جوراب طبی مناسب نیز از راهکارهای بسیار ساده است که سالمندان باید با تجویز پزشک از آن استفاده کنند.

ای تأمین آب کافی بدن، لازم است افراد همیشه و به مقدار کافی آب بنوشند. اما اگر فردی به ورم مبتلاست، مصرف آب زیاد، شدت بیماری را افزایش می‌دهد. افراد مبتلا به ورم، برای مصرف مایعات باید از‌ پزشک معالج کمک بگیرند.

ماساژدرمانی

ماساژ ملایمی که از انگشتان شروع شده و رو به بالا و به‌سمت ساق و ران ادامه یابد، باعث کاهش ورم می‌گردد. پیش از شروع ماساژدرمانی، حتماً باید با پزشک مشورت شود.

 


مطالعه بیشتر :

آیا امکان پیشگیری از بروز واریس پا وجود دارد؟

هدف از تمرینات برای درمان واریس چیست؟

پاسخ به پرسش های متداول در مورد بیماری واریس

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.