درد فک، گردن، پشت یا دست در سالمندان؛ گاهی قلب از جای دیگری هشدار میدهد !!!
در بسیاری از خانوادهها، درد قلبی فقط با درد وسط قفسه سینه شناخته میشود. اما قلب همیشه مستقیم و واضح هشدار نمیدهد. گاهی ناراحتی ناشی از گرفتگی عروق کرونر به فک، گردن، شانه، پشت، بازو یا حتی قسمت بالای شکم منتشر میشود.
انجمن قلب آمریکا درد یا ناراحتی در یک یا هر دو دست، پشت، گردن، فک یا معده را از علائم هشدار حمله قلبی میداند. این علائم ممکن است همراه یا حتی بدون درد واضح قفسه سینه باشند. (www.heart.org)
در سالمندان، این موضوع اهمیت بیشتری دارد. فرد بالای ۶۰ سال ممکن است بگوید «فکم درد میکند»، «بین دو کتفم فشار دارم»، «دستم سنگین شده» یا «گردنم گرفته». خانواده ممکن است این علائم را به آرتروز گردن، درد عضلانی، دنداندرد یا خستگی نسبت دهند. البته این علتها هم ممکناند، اما اگر علامت جدید، ناگهانی، همراه با فعالیت، تعریق، تهوع، ضعف یا تنگی نفس باشد، قلب باید حتماً بررسی شود.
برای مثال، درد فک هنگام راه رفتن که با استراحت بهتر میشود، یا درد پشت همراه با عرق سرد، یا سنگینی دست چپ همراه با تهوع، میتواند هشدار مهم باشد. در چنین شرایطی نباید بیمار را با مسکن و ماساژ در خانه نگه داشت.
راهنماهای جدید قلبی تأکید میکنند که طبقهبندی قدیمی درد به «تیپیک» و «آتیپیک» میتواند گمراهکننده باشد؛ بهتر است درد بهصورت قلبی، احتمالاً قلبی یا غیرقلبی ارزیابی شود، نه اینکه با نامگذاری اشتباه، جدیت آن کم شود. (AAFP)
در مطب یا مرکز درمانی، پزشک با شرح حال، نوار قلب، آزمایشهای لازم و در صورت نیاز اکو یا بررسیهای تکمیلی تصمیم میگیرد که درد احتمالاً قلبی است یا نه. در سالمندان، مخصوصاً کسانی که دیابت، فشار خون، چربی خون یا سابقه قلبی دارند، آستانه بررسی باید پایینتر باشد.
تجربه خانواده بیمار دکتر طاهریون متخصص قلب و عروق اصفهان :
«مادرم چند بار گفت فکش درد میکند و پشتش سنگین است. فکر کردیم از دندان یا گردن است. وقتی همراه با عرق سرد شد، فوری مراجعه کردیم. بعد فهمیدیم درد قلبی همیشه در سینه حس نمیشود.»
سوالات متداول
۱. آیا درد فک میتواند نشانه قلبی باشد؟
بله، بهخصوص اگر همراه با فعالیت، تنگی نفس، عرق سرد، تهوع یا فشار سینه باشد.
۲. درد پشت در سالمندان چه زمانی نگرانکننده است؟
وقتی ناگهانی، فشاری، همراه با ضعف یا تعریق باشد، یا با فعالیت ایجاد شود.
۳. آیا درد دست راست هم میتواند قلبی باشد؟
بله. گرچه درد دست چپ معروفتر است، ناراحتی قلبی میتواند به هر دو دست منتشر شود.